Foto: RK Centraal Twente (https://rktwentecentraal.nl/wie-wij-zijn/onze-locaties/hh-petrus-paulus-hengevelde/)
Kerk en staat
In Nederland kennen wij de scheiding tussen kerk en staat, hoewel deze grondwettelijk nergens is vastgelegd. Wel werd in 1798 door Napoleon vastgelegd dat de kerktorens vanwege hun maatschappelijk publieke functie (lees: militaire functie) eigendom werden van de gemeenten.
In een artikel in Tubantia van 3 juni las ik dat de gemeente Hof van Twente van plan is om in een ‘package deal’ de 3 katholieke kerken in Bentelo, Hengevelde en Goor te kopen. Heel bijzonder om dit als raadslid uit de krant te moeten vernemen, terwijl het toch gaat om een forse financiële en maatschappelijke inspanning. Op zijn minst had het (nieuwe) college de moeite kunnen nemen om de raad vooraf te informeren dat deze besprekingen gaande waren. Want wat ik in de krant lees gaat toch wel iets verder dan wat in het coalitieakkoord staat.
Ik ben niet principieel tegen dit plan. Integendeel: al in 2019 werd door de fractie van de PvdA het college opgeroepen om na te gaan hoe de gemeente kan helpen de – vaak beeldbepalende – kerkgebouwen in onze gemeente te behouden. Een bijzondere visie van een areligieuze partij.
Wel maak ik me zorgen over twee onderdelen van het plan.
- We hebben het nu nog over drie katholieke kerken. Maar als we iets verder vooruit kijken, zijn er op termijn waarschijnlijk nog wel meer (ook protestantse) kerken in onze gemeente die op de nominatie staan om gesloten te worden. En (hoe) blijven we dan deze ‘reddingsoperaties’ uitvoeren? Het zou goed zijn om de aanbevelingen uit het rapport ‘Kerken in Kaart’ van Het Oversticht (maart 2025) ook daadwerkelijk uit te voeren.
- Invloed van de inwoners en de parochianen in het bijzonder over de bestemming. Het parochiebestuur is formeel eigenaar van de gebouwen, maar er zijn ook lokale werkgroepen die al (heel) lang bezig zijn met plannen voor een zinvolle herbestemming. Als straks de gemeente eigenaar wordt, kan en mag het niet zo zijn dat deze plannen en ideeën niet worden meegenomen in de definitieve herbestemming. Want ja: “Opa bouwde de kerk” en dus ja, ook hier is goede participatie vereist.
De scheiding tussen kerk en staat vervaagt nu misschien een beetje, maar ik hoop dat dit uiteindelijk ten goede zal komen aan onze gemeenschap(pen).
Onno Bordes